Językowa wiocha.

Domyślnie „pijana” odnosi się do podmiotu zdania nadrzędnego, ale językowo zdanie pozostaje i tak dwuznaczne. "Nauczyciel pochwalił ucznia, bo był pracowity." Kto? Nauczyciel był pracowity? Wszystko więc zależy od kontekstu.

Nie zależy od kontekstu. Jeśli 'pracowity ma odnosić się do ucznia powinieneś powiedzieć/napisać: 'Nauczyciel pochwalił ucznia, bo ten był pracowity' lub 'Matka pobiła córkę, bo ta była pijana'.

W języku pisanym taka forma jest w ogóle unikana jako niejednoznaczna i z gruntu koślawa. Wystarczy napisać "pijana matka pobiła córkę", "nauczyciel pochwalił ucznia za pracowitość". Z kolei w mowie potocznej nie pada "bo TA była pijana", "bo TEN był pracowity". Córka dostała, bo przyszła pijana. Ma...

W języku pisanym taka forma jest w ogóle unikana jako niejednoznaczna i z gruntu koślawa. Wystarczy napisać "pijana matka pobiła córkę", "nauczyciel pochwalił ucznia za pracowitość". Z kolei w mowie potocznej nie pada "bo TA była pijana", "bo TEN był pracowity". Córka dostała, bo przyszła pijana. Matka na urodzinach wypiła za dużo i przyłożyła Iwonie. A jeśli już słychać zdanie podobne do tego ze wstawki, to chociaż reguła zdania nadrzędnego generalnie działa, ostatecznie i tak logika sytuacji "naprawia" sens.

Wystarczy napisać pijana matka pobiła córkę albo matka pobiła pijaną córkę i nie będzie problemu.